bhmedvietnam
numo.vn thiết kế website số một việt nam
Blog  Thông tin Sức khỏe

Tế bào gốc vạn năng là gì? Tương lai của y học tái tạo

Với sự phát triển của nền y học, ngày nay có rất nhiều phương pháp chữa bệnh và làm đẹp tiên tiến được ra đời. Trong đó phải kể đến việc sử dụng tế bào gốc vạn năng để tái tạo các mô cũng như một số cơ quan trong cơ thể người. Trong bài viết này, Bhmed sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết về tế bào gốc vạn năng là gì? Tương lai của y học tái tạo. 

1. Tìm hiểu về tế bào gốc vạn năng

1.1. Tế bào gốc vạn năng là gì?

Tế bào gốc vạn năng (Pluripotent Stem Cells) là loại tế bào gốc được tách ra từ nút phôi trong quá trình phát triển của phôi. Các tế bào này có khả năng biệt hóa thành bất kỳ loại tế bào nào trong cơ thể, nhưng không có khả năng hình thành một cơ thể hoàn chỉnh. Tế bào gốc vạn năng được phân thành ba nhóm tế bào chính.

Nhóm đầu tiên là ectoderm, tạo ra da và hệ thần kinh. Nhóm thứ hai là endoderm, hình thành các cấu trúc như đường tiêu hóa và đường hô hấp, tuyến nội tiết, gan và tuyến tụy. Cuối cùng, nhóm mesoderm, đóng vai trò trong việc hình thành xương, sụn, hệ tuần hoàn, cơ bắp, và mô liên kết.

Với khả năng tạo ra các tế bào từ cả ba nhóm này, tế bào gốc vạn năng có khả năng tạo ra bất kỳ loại tế bào hoặc các mô cần thiết để chữa lành cơ thể. Điều này giải thích tại sao tế bào này được gọi là "vạn năng".

tế bào gốc vạn năng

Tế bào gốc vạn năng có khả năng biệt hoá thành nhiều loại tế bào khác trong cơ thể

1.2. Tế bào gốc vạn năng tìm thấy ở đâu trên cơ thể người?

Khi phôi phát triển và hình thành các túi phôi, tế bào gốc vạn năng sẽ được tách ra từ nút phôi. Các tế bào này được sử dụng để chữa bệnh hoặc thẩm mỹ bằng cách lưu trữ và nuôi cấy trong điều kiện phòng thí nghiệm để tăng sinh vô hạn.

Ngoài nguồn gốc từ phôi, tế bào vạn năng cũng có thể thu được thông qua việc áp dụng công nghệ được phát triển trong phòng thí nghiệm, gọi là tái lập trình tế bào. 

Đây là quá trình biệt hóa các tế bào soma trưởng thành thành tế bào gốc vạn năng. Công nghệ này cho phép chuyển đổi và tái lập trình các tế bào trưởng thành phát triển thành tế bào gốc tương tự.

1.3 Tế bào gốc vạn năng có mấy loại?

Có nhiều loại tế bào gốc vạn năng khác nhau, mỗi loại đều có những đặc điểm riêng và mang lại lợi ích trong việc điều trị bệnh đối với con người. 

  • Tế bào gốc vạn năng cảm ứng (induced pluripotent stem cell): Đây là một loại tế bào được tạo ra từ da hoặc tế bào máu thông qua quá trình "tái lập trình". Một phương pháp độc đáo cho phép chuyển đổi các tế bào đã phát triển thành tế bào gốc có khả năng phát triển thành nhiều loại tế bào khác nhau.
  • Tế bào gốc phôi thông thường (conventional embryonic stem cell): Nguồn gốc của chúng thường là từ phôi còn sót lại sau quá trình điều trị IVF (thụ tinh trong ống nghiệm). Những tế bào gốc này có khả năng phát triển thành nhiều loại tế bào khác nhau trong cơ thể.
  • Tế bào ES chuyển nhân (nuclear transfer ES cells): Loại tế bào này được tạo ra bằng cách thay thế nhân của trứng bằng nhân của tế bào trưởng thành. 
  • Tế bào ES sinh sản đơn tính (parthenogenetic ES cells): Thu từ phôi được tạo ra bởi một quả trứng không được thụ tinh. 

Tế bào gốc vạn năng có nhiều loại khác nhau

Tế bào gốc vạn năng có nhiều loại khác nhau

2. Ứng dụng của tế bào gốc vạn năng

Hiện nay, tế bào vạn năng được sử dụng phổ biến trong lĩnh vực làm đẹp và y học. Vậy đâu là những ứng dụng nổi bật của loại tế bào này, hãy cùng Bhmed điểm qua ngay sau đây.

2.1 Trong lĩnh vực y học

Ứng dụng tế bào gốc vạn năng
Tế bào gốc vạn năng mang lại nhiều tiềm năng ứng dụng cho nền y học
  • Phục hồi khả năng vận động sau chấn thương tủy sống, cơ xương khớp: Tế bào gốc vạn năng có khả năng tạo ra các tế bào thần kinh, cơ, sụn mới. Điều này giúp phục hồi chức năng vận động cho những trường hợp bị chấn thương tủy sống, cơ xương khớp.
  • Cải thiện thị lực và điều trị bệnh thoái hóa điểm vàng: Chúng có thể tạo ra biểu mô sắc tố võng mạc, giúp cải thiện thị lực và hỗ trợ điều trị bệnh thoái hóa điểm vàng - nguyên nhân gây mù lòa ở người cao tuổi.
  • Điều trị các bệnh thần kinh: Tế bào gốc thần kinh Dopaminergic đã được sử dụng thành công trong điều trị bệnh Parkinson. Các loại tế bào gốc khác cũng được kỳ vọng có tiềm năng trong việc điều trị Alzheimer, bại não và các bệnh thần kinh khác.
  • Điều trị bệnh tiểu đường: Tế bào gốc vạn năng tạo điều kiện thuận lợi để tế bào sản xuất insulin phát triển, từ đó hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường.
  • Điều trị suy tim nặng: Trong trường hợp cơ tim bị thiếu máu cục bộ, tế bào gốc vạn năng có thể được sử dụng để cải thiện chức năng tim và điều trị suy tim nặng.
  • Điều trị các bệnh khác: Tế bào gốc cảm ứng còn tiềm năng điều trị nhiều bệnh khác như xơ nang, bạch cầu, mù lòa,...

2.2 Trong lĩnh vực thẩm mỹ và làm đẹp

  • Trẻ hóa da mặt: Tế bào gốc vạn năng có khả năng kích thích tái tạo tế bào da, giúp làm mờ nếp nhăn, cải thiện độ đàn hồi và sự săn chắc của da mặt.
  • Kéo dài tuổi thọ làn da: Bằng cách kích thích quá trình tái tạo tế bào và đẩy lùi quá trình lão hóa, tế bào gốc vạn năng cảm ứng có thể giúp kéo dài tuổi thọ. giữ cho làn da trẻ trung và tươi sáng.
Tế bào gốc vạn năng có khả năng kích thích tái tạo tế bào da
Tế bào gốc vạn năng có khả năng kích thích tái tạo tế bào da

2.3 Trong nghiên cứu khoa học

  • Nghiên cứu bệnh lý di truyền: Tế bào gốc vạn năng cũng được sử dụng trong nghiên cứu để tạo ra các mô học mô phỏng bệnh, giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về các bệnh di truyền và phát triển các phương pháp điều trị mới.
  • Phát triển dược phẩm: Việc sử dụng các loại tế bào gốc trong phát triển dược phẩm cho phép các nhà nghiên cứu thử nghiệm và đánh giá hiệu quả cũng như độ an toàn của các loại thuốc mới trên các mô tế bào mô phỏng thực tế trước khi tiến hành thử nghiệm trên động vật hoặc người.

2.4 Trong điều trị cá nhân hóa và kỹ thuật gen

  • Điều trị cá nhân hóa: Tế bào gốc vạn năng có thể được cá nhân hóa để đảm bảo tính tương thích miễn dịch hoàn hảo cho từng bệnh nhân. Điều này có nghĩa là các bệnh nhân có thể nhận được cấy ghép mô và tế bào mà không cần phải tìm kiếm người hiến tặng phù hợp và không phải đối mặt với nguy cơ từ chối ghép hoặc nhu cầu dùng thuốc ức chế miễn dịch suốt đời.
  • Kỹ thuật gen: Các liệu pháp dựa trên tế bào mạnh mẽ nhất trong tương lai có thể yêu cầu kỹ thuật gen phức tạp để tối đa hóa hiệu quả và đảm bảo an toàn cho các tế bào và mô điều trị. So với hầu hết các loại tế bào khác (bao gồm cả tế bào gốc trưởng thành), việc thực hiện các bước kỹ thuật cần thiết với tế bào gốc vạn năng sẽ dễ dàng và an toàn hơn.

3. Sự khác biệt của tế bào vạn năng so với tế bào toàn năng

Tế bào vạn năng (tế bào pluripotent) và tế bào toàn năng (tế bào totipotent) là hai loại tế bào gốc có khả năng biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác. Tuy nhiên, có một số khác biệt quan trọng giữa chúng, bạn cần biết rõ để tránh nhầm lẫn giữa hai loại tế bào này. Hãy cùng xem xét bảng so sánh 2 loại tế bào ngay sau đây.

  
Tiêu chí Tế bào gốc toàn năng Tế bào gốc vạn năng
Khả năng biệt hóa Có khả năng biệt hóa thành tất cả các loại tế bào trong cơ thể và có thể hình thành cơ thể hoàn chỉnh. Có khả năng biệt hóa thành hầu hết các loại tế bào trong cơ thể nhưng không thể hình thành các phần phụ của thai (như bánh nhau, dây rốn).
Nguồn gốc Chỉ xuất hiện trong những lần phân chia đầu tiên của quá trình phát triển phôi và không còn trong cơ thể trưởng thành. Có thể được thu nhận và nuôi cấy từ các nguồn khác nhau, gồm cả người trưởng thành.
Ứng dụng trong y học và nghiên cứu Tính ứng dụng hạn chế Được ứng dụng rộng rãi trong y học tái tạo, đặc biệt hữu ích trong nghiên cứu chữa bệnh và chống lão hóa.
 
Tế bào vạn năng và tế bào toàn năng khác nhau như thế nào?

  Tế bào vạn năng và tế bào toàn năng có sự khác biệt

Tế bào vạn năng và tế bào toàn năng có sự khác biệt

Vậy là Bhmed đã cùng bạn tìm hiểu về tế bào gốc vạn năng là gì ở bài viết trên. Có thể thấy rằng tế bào gốc vạn năng là minh chứng cho triển vọng trong y học tái tạo. 

Với tiềm năng phục hồi và tái tạo các bộ phận trong cơ thể con người, tế bào gốc vạn năng đã mở ra cánh cửa mới cho việc điều trị các bệnh lý trước đây được coi là không thể. Bên cạnh đó, hiện nay, tế bào gốc vạn năng đang được đã được áp dụng phổ biến để hiện thực hoá ước mơ sở hữu làn da trẻ đẹp.

Tài liệu tham khảo:

https://www.childrenshospital.org/research/programs/stem-cell-program-research/stem-cell-research/pluripotent-stem-cell-research
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4699068/


---------------------
Liệu pháp tế bào sinh học - Organotherapy
Địa chỉ: 119 Hùng Vương, P4, Q5, HCM
Hotline: 098 3131 522 - (028) 3830 6368
Fanpage: www.facebook.com/BhmedVN

0983131522